Kara Yolu Eşya Taşımacılığında Uluslararası Örgütler

Uluslararası kara yolu eşya taşımacılığında etkili olan örgütler;

  • Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Konseyi (UNECE)
  • Ulaştırma Bakanları Avrupa Konferansı (CEMT-UBAK)
  • Uluslararası Kara yolu Taşıma Birliği (IRU)
  • Güneydoğu Avrupa Ortak Girişimi (SECI)
  • Uluslararası Taşıma Organizatörleri Dernekleri Federasyonu (FIATA)

Kara yolu taşımacılık endüstrisinin bu örgütler vasıtası ile Türkiye uluslararası evden eve nakliyat ve yurt dışı ulaştırma ve taşımacılık politikalarının irdelenmesi, işletmelerin ve ülkelerin dış ticarette rekabetçi üstünlüğü sağlamasında önemli bir fonksiyonu olacaktır.

Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Konseyi (UNECE)

Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik Konseyi (UNECE); “İç Ulaşım Komitesi, Kara
Yolu Trafik Güvenliği, Bozulabilir Maddelerin Taşınması, Kombine Taşımacılık, Tehlikeli
Maddelerin Taşınması”, çalışma gruplarından oluşmaktadır.
İç ulaşım komitesinde yapılan görüşmeler sonrasında çeşitli Avrupa Birliği üye
ülkelerinin katıldığı anlaşmalar aşağıdaki gibi sıralanabilir:
1- CMR – Eşyaların Kara Yoluyla Uluslararası Eşya Taşıma Sözleşmesine İlişkin
Anlaşma: Ülkemizin sözleşmeye taraf olma prosedürü tamamlanmış olup, 30 Ekim 1995
tarihinden itibaren yürürlüğe girmiştir.
2-  Tır Sözleşmesi–Tır Karneleri Himayesinde Uluslararası Eşya Taşınmasına Dair
Gümrük Sözleşmesi: Ülkemizin 1985 yılında kabul ettiği sözleşme halen uygulanmaktadır.
3- ADR–Tehlikeli Maddelerin Kara Yoluyla Uluslararası Taşınmasına İlişkin Avrupa Anlaşması: Ülkemizin anlaşmaya taraf olabilmesi amacıyla çalışmalar başlatılmıştır.
4- Karadeniz Ekonomik İşbirliği (KEİ), İslam Kalkınma Teşkilatı (İKT) gibi uluslararası evden eve nakliyat kuruluşlar içinde de kara ulaştırmasına ilişkin konular Türkiye tarafından izlenmekte ve gerekli çalışmalar yapılmaktadır.

Güneydoğu Avrupa Ortak Girişimi (SECI)

Güneydoğu Avrupa Ortak Girişimi (SECI: southeast european cooperation ınititative) 11 ülkenin katılımı ile kurulmuştur. Bu girişime Birleşmiş Milletler Avrupa Ekonomik İşbirliği ve Ulaştırma Bakanları Avrupa Konferansı (UBAK) destek vermektedir. SECI girişiminin amacı, bölge ülkeleri arasında kara yolu eşya taşınmasına yönelik sınır
geçişlerinin kolaylaştırılması ve ticaretin artırılmasıdır. Bu amaca yönelik ortak girişim üye ülkeler arasında 1999 yılında “Mutabakat Zaptı” yürürlüğe girmiştir. SECI bünyesinde, gündem Komitesi’nin saptadığı öncelikli projeler ele alınmakta ve üye ülkelerin eşgüdümünde yürütülmektedir. SECI projeleri ile ilgili olarak tesis edilen
komitelerin üyelerini seçilmiş ve gönüllü kişiler oluşturmaktadır. Ülkemiz, SECI’nın çalışmalarına, diğer üye ülkeler gibi resmî kuruluşlarımız ve özel sektör temsilcilerinden oluşturulan heyetler ile katılmaktadır.

Avrupa Ulaştırma Bakanları Konferansı (CEMT–UBAK)

Ulaştırma Bakanları Avrupa Konferansı (UBAK) 1953 yılında Avrupa’nın sınır geçişlerinin kolaylaştırılması, ülkeler arası uluslararası evden eve nakliyat ulaştırma ve gümrük mevzuatının uyumlaştırılmasının sağlanması amacıyla kurulmuştur. İlk kuruluşa katılan 16 ülke (Almanya, Avusturya, Belçika, Danimarka, İspanya, Fransa, İngiltere, Yunanistan, İtalya, Lüksemburg, Norveç, Hollanda, Portekiz, İsviçre ve Türkiye) 16 maddelik anlaşmayı imzalayarak kuruluşu resmileştirmiştir. Kuruluşun yapmış olduğu başarılı çalışmalar nedeniyle işlevi Avrupa sınırlarını da aşarak 41 üye ülke ile bazı Orta Asya ve Kuzey Afrika ülkelerini de kapsar konuma ulaşmıştır. UBAK çalışmalarını, çalışma grupları hâlinde sürdürmektedir. Daimi sekreterya Paris’te bulunmaktadır. UBAK belgeleri geçerli oldukları ülkelere göre dörde ayrılır:

  • Tüm ülkelerde geçerli UBAK belgeleri,
  • Avusturya hariç tüm ülkelerde geçerli UBAK belgeleri,
  • Avusturya + Yunanistan hariç tüm ülkelerde geçerli UBAK belgeleri,
  • Avusturya + Yunanistan + İtalya hariç tüm ülkelerde geçerli UBAK belgeleri.

UBAK Belgelerinin üzerinde geçersiz olduğu ülkenin uluslararası harf kodu bir çemberiçinde * işareti ile kaplanmış olarak yer almaktadır.Türkiye’nin de kurucu üyesi olduğu konferansın çalışmalarında, taşımacılığın geliştirilmesi, trafik kara yolu güvenliği, çevrenin korunması gibi konular öncelik taşımaktadır.

Uluslararası Kara Yolu Taşıma Birliği (IRU)

Uluslararası Kara Yolu Taşıma Birliği (IRU: International Road Transport Union) dünyadaki kara yolu taşımacılığı alanında nakliye operatörleri, taşıma şirketlerinin sahipleri, kamyon, taksi, otobüs olmak üzere tüm sektörü temsil eden bir organizasyondur. 1948 yılında İtalya’da kurulmuş olan bu örgütün bugün 68 ülkede, 151 üyesi bulunmaktadır.
IRU’nun amacı kara yolunda çevreye duyarlı, emniyetli olarak mal ve insanların taşınmasını sağlamak, yüksek mesleki standartlara ulaşmak olarak belirtilebilir. IRU’nun en önemli uygulamalarının başında uluslararası eşya taşınmasında TIR sisteminin garantörlüğünü yapması gelmektedir. Örgütün temel amaçları şu şekilde belirtilebilir:

  • Araçların emniyetli, temiz ekonomik yakıt tüketimini sağlayacak girişimlerde
    bulunmak,
  • Filo yönetiminde araç bakımı ve çalışma koşullarını düzenlemek,
  • Kara yolunun emniyetli hâle gelmesine yardımcı olmak,
  • Çevreye duyarlı araçları teşvik etmek,
  • Ülkeler arası resmi düzeyde ve uluslararası sivil toplum kuruluşları ile sıkı işbirliği içinde bulunmak,
  • Kara yolunun daha emniyetli ve belge prosedürünün azaltılması için çalışmak,
  • Üyelerini ulusal ve uluslararası düzenlemeler konusunda bilgilendirmek,
  • Uluslararası taşımacılık ve ticarette engelleri ortadan kaldırmaktır.

Türkiye’de kara yolu eşya taşıması ile ilgili sektörü temsil eden önemli kuruluşlar ise Ulaştırma Bakanlığı ve Gümrük Müsteşarlığı başta olmak üzere devletin tüm yetkili kurumları, Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik Hizmet Üretenler Derneği (UTİKAD), Uluslararası Evden Eve Nakliyeciler Derneği (UND) ve Ro-Ro Gemi İşletmecileri ve Kombine Taşımacılar Derneği’dir. (RODER)