Ülkemizin Uluslararası Kara Yolu Projeleri

Kara yolu taşımacılığı sektörümüzün uluslararası ilişkilerinin yürütülmesi ve sorunların çözümü yönünde çaba gösterilmesi Ulaştırma Bakanlığı Kara Ulaştırması Genel Müdürlüğünün görevleri arasındadır. Bu amaçla, ülkemiz taşımacılarının yolcu ve eşya taşıması yaptığı 48 ülkeyle İkili Uluslararası Kara yolu Taşıma Anlaşması imzalanmış, iki ülkeyle de paraf edilmiştir. İmzalanan anlaşmalar ile iki ülke arasında ve transit olarak yapılmakta olan kara yoluyla yolcu ve eşya taşımacılığı belli düzenlemeler içinde gerçekleştirilmekte, ortaya çıkan sorunlar ise bu anlaşmalar çerçevesinde çözümlenebilmektedir.
Anlaşmalar ile ikili taşımalar, transit yolcu ve uluslararası zati eşya taşımaları için kolaylıklar getirilmektedir, ayrıca;

  • Geçiş ücretleri,
  • İkili taşımacılık, transit eşya ve yolcu taşımacılığının tabi olacağı izin belgesi
    prosedürü,
  • Dönüş yükü ve üçüncü ülke taşımaları,
  • Hangi tür eşya taşımalarının izin belgesinden muaf tutulacağı,
  • Taşıt personeli ve taşımacıların uyacağı kurallar,
  • Taşıma faaliyetinden doğan ödemelerin ne şekilde yapılacağı,
  • Yolcu ve eşya taşımacılığına ilişkin gümrük ve diğer formalitelerin kolaylaştırılması,
  • Eşya taşımacılığında teminat konusu,
  • Yolcular, bagaj ve eşya için yaptırılacak sigorta,
  • Karma Komisyonun kurulması ve görevleri,

gibi konular kapsamlı şekilde düzenlenmiştir.
İkili anlaşmalarda yer alan “Karma Komisyon”, her yıl toplanarak, ortaya çıkan sorunların çözüm yollarını görüşür, istatistikî bilgi değişimini sağlar ve takip eden yılı da kapsayacak şekilde alınacak tedbirleri kararlaştırır.
Diğer yandan, birçok ülkenin bir araya geldiği ve ülkemizin de aktif olarak yer aldığı uluslararası evden eve nakliyat platformlarda, ülkemiz kara yolu taşımacılarının pazar paylarının artırılabilmesi amacıyla gereken titiz çalışmalar yapılmakta, bu çalışmalarda çevrenin korunması, trafik güvenliği ve taşımacılığın serbestleştirilmesi gibi konular ön planda tutulmaktadır.

Türkiye Transit Kara Yolu (TETEK) Projesi

Kıtalar arasında, bir geçiş bölgesinde yer alan Türkiye kendi ulusal gelişmesi kadar, bölgenin birliği açısından da kara yolu ağının gerekliliğine inanmıştır. Bu nedenle ülkemiz sınırlarından geçen yaklaşık 3200 km yolu kapsayan Türkiye Transit Kara Yolu (TETEK) projesini gerçekleştirmiştir. Bu proje kapsamına giren yol ağı, toplam yol ağımızın %5’ini teşkil etmektedir.
Türkiye transit kara yolu, Bulgaristan sınırında Kapıkule’den başlayarak İstanbul üzerinden Gerede – Ankara yolu ile bir kolu Suriye sınırına, diğeri Irak’a devam etmekte, Gerede’den ayrılan kuzey kolu ise Refahiye, Erzincan’dan geçip İran sınırında sona ermektedir.
Söz konusu yol, Avrupa ve Orta Doğu kara yolu ağını en uygun şekilde tamamladığı gibi, Avrupa ülkelerinden, Orta Doğu, Batı Asya ve Kuzey Afrika’ya doğru trafik akışının sağlandığı en kısa yoldur.

Avrupa Ekonomik Komisyonu (AEK)

Türkiye’nin de kurucu üyeleri arasında bulunduğu komisyonun temel amacı, Avrupa ekonomisinin yeniden yapılanması, Avrupa’daki ekonomik faaliyet düzeyinin yükseltilmesi, Avrupa ülkelerinin gerek birbirleriyle gerekse diğer ülkelerle ekonomik ilişkilerinin idame ettirilmesi ve geliştirilmesi olarak belirlenmiştir. AEK, hükümetlerin teknik uzmanlarının ortak konular üzerinde anlaşmaya vardığı, kapsamlı stratejiler ve politikalar oluşturdukları
bir forum niteliğindedir. Ülkemizdeki E yolları olarak bilinen Avrupa-Uluslararası yol ağı, üyesi bulunduğumuz
Birleşmiş Milletler AEK’ca ülkeleri birbirine bağlayan kara yollarının geliştirilmesini teşvik amacıyla kullanıma konmuş bir sistemdir. Ülkemize Avrupa sınırlarından E-80 ve E-90 numaraları ile giren iki anayol, sisteme ve amaca uygun olarak İran ve Irak sınırlarında Asya ve Ortadoğu uluslararası evden eve nakliyat yol ağlarına bağlantı sağlayacak şekilde düzenlenmiştir. E yollarının Kafkasya ve Orta Asya ülkelerine uzatılması konusundaki çalışmalara paralel olarak E-97 ve E-95 hatlarının oluşturulması kabul edilmiştir.

Kuzey – Güney Avrupa Otoyolu (TEM) Projesi

Türkiye ile birlikte, Avusturya, Bulgaristan, Çekoslovakya, Yunanistan, Macaristan, İtalya, Polonya ve Yugoslavya’nın üyelikleri ile kurulan projede Doğu Avrupa’da gerçekleşen değişimler ve geçişler nedeniyle TEM hatlarının bütünlüğünün bozulması sonucunda üye ülke sayısı zaman zaman değişmiştir. 1997 yılı itibariyle projeye üye ülkeler Bulgaristan, Çek Cumhuriyeti, Gürcistan, Hırvatistan, İtalya, Litvanya, Macaristan, Polonya, Romanya, Slovakya ve Türkiye’ dir. Başlangıçta yaklaşık 10.000 km’lik bir otoyolu ağının tesisini öngören TEM Projesi
kuzeyde Polonya’nın Gdansk kentinden başlamakta, 10 ülke üzerinden geçerek Adriyatik, Ege ve Karadeniz sahillerine erişmekteydi. Ancak Doğu Avrupa ülkelerinin sosyal ve ekonomik yapılarında son yıllarda görülen değişmelere ve bunun sonucu olarak ortaya çıkan yeni ilişkilere paralel olarak TEM Projesine doğu-batı istikametinde yeni hatlar ilave edilerek TEM ağı yaklaşık 20.149 km’ye çıkartılmıştır. Ülkemiz sınırları içinde kalan bölümü ise; Kapıkule, İstanbul, Ankara, Aşkale güzergâhını takiben Trabzon’da Karadeniz’e, doğuda Gürbulak, batıda Afyon üzerinden İzmir ve Ege Denizi’ne, güney ve güneydoğu’da ise Yayladağ ve Cizre hudut kapılarımıza ulaşmaktadır. Ayrıca, Gerede-Samsun-Trabzon-Rize-Hopa güzergâhının da TEM ağına ilave edilmesiyle TEM’in Türkiye sınırları dâhilîndeki yol uzunluğu 5.556 km olmuştur.

Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT-ECO)

ECO, 1964 yılında kurulan Kalkınma İçin Bölgesel İşbirliği Teşkilatı (RCD) ‘nın bir devamı olarak Türkiye, İran ve Pakistan arasında imzalanan bir protokolle kurulmuştur. Teşkilatın öncelikli hedefleri arasında, serbest bir taşımacılık sistemi yer aldığından, ulaştırma ile ilgili konular büyük önem arz etmektedir. Üye ülkeler arasında ekonomik, ticari ve kültürel işbirliğini sağlamak amacıyla kurulan teşkilat, daha sonra Sovyetler Birliği’nin
dağılmasıyla bağımsızlıklarını kazanan bölgedeki bazı ülkelerin de katılımıyla üye sayısını 10’a çıkarmıştır. Bugün itibariyle Türkiye, İran, Pakistan, Azerbaycan, Türkmenistan, Özbekistan, Kırgızistan, Kazakistan, Afganistan ve Tacikistan ECO üyesi ülkelerdir. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti de gözlemci üye statüsü ile ECO çalışmalarını izlemektedir. Türk taşımacılarının orta ve uzak Asya’ya ulaşması için önemli güzergâhları içeren üye ülkeler, taşımacılık konusunda çeşitli anlaşmaların hazırlık çalışmalarını sürdürmektedir.Ülkemiz bu çalışmaların tamamına aktif olarak katılmakta ve gerekli katkıyı sağlamaktadır.